Η ημέρα της Ενώσεως εν Ληξουρίω-Ποιήματα

Αναδημοσίευση από την “Ηχώ της Κεφαλονιάς”

Αριθ. τεύχους 26, τόμος 3ος , 1/5/1930

Το κείμενο αναδημοσιεύεται στη μνήμη της αλησμόνητης φίλης και συνεργάτιδας, Μάγδας Κονταρίνη, η οποία και το μετέγραψε κατόπιν προτάσεώς μου για τη «Λαογραφική Εφημερίδα» της ΔΕΚΠΑ του Δήμου Παλικής το 1999, η οποία διενεμήθη στην πλατεία Ληξουρίου κατά την εκδήλωση των Πολιτιστικών Συλλόγων για την Ένωση της Επτανήσου εκείνη τη χρονιά.

Η ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΕΝ ΛΗΞΟΥΡΙΩ

(21 ΜΑΪΟΥ 1864)

Τις δύναται να περιγράψει τα γενικά εκείνα αισθήματα του πανικού φόβου και του Εθνικού ενθουσιασμού τα οποία καταλαμβάνουν και κατακυριεύουν ολόκληρους λαούς και ολόκληρα έθνη και τα οποία πολλαπλασιάζονται επί τον μέγαν αριθμόν των συναισθανομένων αυτά και ούτω, μεγενθυνόμενα επ’ άπειρον, εκδηλούνται και παρασύρουσι πάν εμπόδιον και αφηνιάζουσιν από πάντα λογικόν χαλινόν και πολλάκις και από πάσαν ευπρέπειαν και εθυματυπίαν;

Αί λέξεις ευθουσιασμός, μάθη, φρενίτις, τρέλλα και τα παρόμοια ατελώς μόνον εκφράζουσι τα αισθήματα ταύτα των ανθρωπίνων μαζών και μάλιστα όταν πρόκειται περί εθνικών γεγονότων επιτυγχανομένων κατόπιν πολυχρονίων πνευματικών και πολιτικών αγώνων και σωματικών εξοριών και αρκούσης και λίαν ευκόλως καταληπτικής διδασκαλίας επί της εθνικής ψυχής.

Ο λαός των Ιονίων νήσων, ζήσας πεντακόσια περίπου έτη μετά Ευρωπαϊκών λαών, ευράθη κατά τη στιγμή της ενώσεώς του μετά της μητρός Ελλάδος αρκετά χειραγωγημένος και ανεπτυγμένος πολιτικώς, εθνικώς, επιστημονικώς, κοινωνικώς, κ.λ.π. Διά τούτο αντελήφθη πολύ καλώς ποίαν αξίαν είχεν η Ένωσις και η επιβράβευσις τόσων αγώνων των τε πολιτικών αρχηγών και απλών στρατιωτών της ιδέας της Ενώσεως. Ο λαός ούτος είχε προ πολλού πλήρη συναίσθησιν της ιδέας της Ελληνικής πατρίδος, της Ελληνικής σημαίας και της ολοκληρωτικής εθνικής των Ελλήνων αποκαταστάσεως. Διά τούτο εν επιγνώσει της αξίας των γεγονότων, τα οποία ωφείλοντο αποκλειστικώς και μόνον εις τους ριζοσπαστικούς αγώνας αυτού του ιδίου, εώρταζε μετ’ ακρατήτου ενθουσιασμού προ πολλών ήδη ημερών το τετελεσμένον πλέον γεγονός της Ενώσεως, παρ’ όλας τας αμφιβολίας και τας ματαιουμένας ως ημέραι ελπίδας των καταχθονίων.

Προ πολλών ημερών αι Έλληνικαί σημαίαι και παντοίος διάκοσμος και ποικίλος οικιών και καταστημάτων εμεγεθύνετο και επεξετείνετο και εις την πέριξ εορτάζουσαν φύσιν της Ανοίξεως, των κατοίκων τα φαιδρά πρόσωπα και τα φαιδρότερα άσματα επανελαμβάνοντο ανά την ύπαιθρον πάσαν υπό των πτερωτών υμνητών του έαρος της φύσεως και του πολιτικού έαρος της Επτανήσου, το οποίον ήρχετο ματά μακρόν και βαρύν πολιτικόν και εθνικόν χειμώνα. Πανταχού εβασίλευεν η χαρά και η αγαλλίασις: και εις τας πόλεις και εις τα χωρία και εις τους αγρούς και εις την θάλασσαν και εις τον ουρανόν. Μόνον ολίγων καταχθονίων τα πρόσωπα εφανέρωνον την δυσπιστίαν ακόμη και παρετήρουν ουχί διά να θαυμάσουν και να χαρούν, αλλά διά να σημειώσουν στόχους προς μέλλουσας αντεκδικήσεις. Αλλ’ ο υπερήφανος και ευγενής λαός της Επτανήσου αντιπαρήρχετο χωρίς να παρατηρεί τα ύποπτα και ιοβόλα και φθονερά εκείνα βλέμματα, συγχωρών τα πάντα επί τη Αναστάσει του, ουδαμώς εκδικούμενος, ίνα μη μολύνη την ευγενή της ψυχής του χαράν. Δεν είχεν άλλως τε και καιρόν προς αντεκδικήσεις, διότι έπρεπε να αφιερώση όλον τον χρόνον του δια τας προπαρασκευάς και προετοιμασίας του εορτασμού της Μεγάλης ημέρας, η οποία ανέτειλεν ευρόσυνος, γαλήνιος, χαροποιός και σφριγώσα ημέρα του έαρος, πλήρης οργασμού και ζωής και κινήσεως και χαράς διά την ξηράν και την θάλασσαν και τον ουρανόν, πλήρης δε εθνικών και νικητηρίων παιάνων και αλαλαγμών χαράς διά τα στήθη του Επτανησιακού λαού. Πόσον ταχέως παρέρχονται αι ώραι της χαράς! Οι κάτοικοι του Ληξουρίου ενόμιζον την ημέραν εκείνην, ότι μόλις είχον εξυπνήσει προ ολίγου, ότε οι κώδωνες του ναού του Παντοκράτορος περί την ενδεκάτην και ημίσειαν πρωϊνήν ώραν προσεκάλουν τους κατοίκους εν αυτώ, διά την επί τόσους αιώνας αναμενόμενην Δοξολογίαν εκείνην, ήτις εφαίνετο ούσα συνέχεια της τελευταίας και ατελειώτου παραμεινάσης λειτουργίας εν τω ναώ της Αγίας Σοφίας εν Κων/πόλει. Τον ναόν τούτον την ημέραν εκείνην εστόλιζον τα ωραία της Επτανησιακής ανοίξεως άνθη, αλλά και οι αδάμαντες των δακρύων της χαράς και η αρμονία των λυγμών και της συγκινήσεως των εκκλησιαζομένων, οίτινες μετά το πέρας αυτής, έχοντες επικεφαλής τον Αγγλικόν στρατόν μετά των αξιωματικών του και την εικόνα του Αγίου Κωνσταντίνου μετά των ιερέων της πόλεως, μετέβησαν εις την προκυμαίαν, όπου εκυμάτιζεν ακόμη από τινος ιστού η Αγγλική σημαία, εκατέρωθεν της οποίας υπήρχον τοποθετημένα τα δύο μεγαλύτερα κανόνια της πόλεως: Ο Κάρλος και ο Λούτσος. Εκ των οποίων το μεν ωνομάζετο Κάρλος εκ του ονόματος του εξ ού προήρχετο εργοστασίου “Karlo e Figlio” (εκ της οποίας λέξεως προήλθεν ίσως η ονομασία Καρυοφίλι), το δε δεύτερον, ο Λούτσος, ήτο εξ άλλου τινός ομωνύμου εργοστασίου. Αμφότερα δε ταύτα μετέφερον εκεί αι κάτοικοι του Ληξουρίου εκ του παρά τους Αγ. Αποστόλους παλαιού Ενετικού πυροβολείου, όπερ διά τούτο ελέγετο «στρατώνας» εκεί όπου σήμερον υπάρχει το νεκροταφείον της πόλεως. Αλλ’ ήδη το εν τω κανονίων τούτων ήρξατο ρίπτον είκοσι και ένα πυροβολισμούς, ενώ η Αγγλική σημαία κατεβιβάζετο εν μέσω επευφημιών των Άγγλων και των φίλων των καταχθονίων. Παραλαβόντες δε την σημαίαν των οι Άγγλοι εισήλθον εις τας ετοίμους λέμβους των, αίτινες μετέφερον των Αγγλικόν στρατόν εις Αργοστόλιον, οπόθεν δι’ Αγγλικών πλοίων μετεφέρθησαν εις Κέρκυραν. Ενώ δε ο κόσμος παρηκολούθει την επιβίβασιν και την αναχώρησιν των Άγγλων, οι πυροβολισμοί του άλλου κανονίου ηνάγκασαν αυτόν να στρέψη τα βλέμματα προς ανυψουμένην ήδη επί του αυτού ιστού γαλανόλευκον Ελληνικήν σημαίαν, της οποίας την ανύψωσιν επικολούθησε πανδαομόνιον ζητοκραυγών, πυροβολισμών, ασπασμών και δακρύων χαράς και αγαλλιάσεως. Ωραιότερον φαγητόν δεν έφαγον οι κάτοικοι της πόλεως ταύτης και ωραιότερον και αφθονότερον οίνον δεν έχυσαν παρά την ημέραν εκείνην. Λαμπροτέρα δε φωταψία και φωταγωγία οικιών και ατόμων δεν εγένετο παρά την εσπέραν εκείνην, διότι ήτο και ωραίος καιρός.

Εν τω μέσω δε όλης αυτής της τρέλλας και της ελλείψεως πάσης αστυνομικής δυνάμεως ουδέν δυσάρεστον, ουδέν λυπηρόν γεγονός εσημειώθη τούτο δε αποδεικνύει την πραγματικήν και άδολον, την γενικήν και αμέριστον χαράν του πλήθους, από το οποίον ουδείς εσκέφθη κατά την ημέραν εκείνην και τας επομένας το κακόν και την λύπην, αλλά την χαράν, την ευγένειαν και τον γέλωτα. Μόνον ο Γεράσιμος Κεφαλάς, ο αδελφός του αποβιώσαντος Παπά – Στάθη Πατεράκη εφημέριου του ναού του Αγίου Νικολάου των Μηνιατών, έλαβε libretto, ήτοι πασαπόρτι , (διαβατήριον), προς αναχώρησιν εκ Κερκύρας όπου διέμενε, διατηρήσας την Αγγλικήν υπηκοότητα. Οπόθεν αναχωρήσας μετά πολλών άλλων καθολικών και διαμαρτυρομένων ο ορθόδοξος αυτός μετέβη εις την Αγγλίαν, όπου και εγκατεστάθη. Ούτως ο Κεφαλάς ην τέκτων και είχε μάλιστα ανώτερον βαθμόν του τότε πρίγκηπος της Ουαλλίας και κατόπιν βασιλέως της Αγγλίας Εδουάρδου του Ζ΄, τον οποίον, πρίγκηπα, όντα προσεκάλεσεν ο Κεφαλάς εις δείπνον, το οποίον εκείνος εδέχθη. Εν Αγγλία ο Κεφαλάς έζη μεγαλοπρεπώς και εσπούδασε καλώς τα τέκνα του, εν των οποίων εστάλη εις την Αφρική Sierra Leone ως διευθυντής του Τηλεγραφείου, και ως αντιπρόσωπος της Ελλάδος, όπου εώρταζε μεγαλοπρεπώς την ημέρα του Ευαγγελισμού.

Ο πρώτος Έλλην αξιωματικός Ζήσιμος Μπασδέκης, ο φυτεύσας την ημέραν της αφίξεώς του εις την νυν πλατείαν του Πετρίτση την γηραιάν ήδη λεύκην της Ενώσεως. Αλλά και οι Έλληνες ούτοι στρατιώται αφικόμενοι εις Ληξούριον ουδεμίαν άλλην εργασίαν είχον ειμή να φιλοξενώνται και να συλλέγουν αφθόνους τιμάς και περιποιήσεις από τε των καταστηματαρχών και των οικογενειαρχών, εις τα τέκνα των οποίων ως αμοιβήν επέτρεπον να φέρωσιν επί της κεφαλής των μεθ’ υπερηφανείας τα πιλίκιά των, επί των οποίων υπήρχε το Ελληνικόν στέμμα και το Ελληνικόν εθνόσημον, και να φωνάζωσιν υψούντες αυτά εις τον αέρα: ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΣ.

Ευαγγελινός Τσιμαράτος

Καθηγητής

«Όπου ξένος βασιλεύει, και δή

μετ ‘ απολύτου εξουσίας, τα πάντα

ψεύδος εισί και σκιά. Ο νόμος εκεί

ενέδρα, η δικαιοσύνη σκευωρία, η

αρετή έγκλημα, η Πατρίς κενόν όνομα

και αυτή η οικογένεια, πηγή πικριών

και οδύνης. Εις την εθνικήν όθεν

αποκατάστασιν δέον να αποβλέπη

Ο Ιόνιος Λαός ως εις

τέρμα των συμφορών».

(Απόσπασμα από το γράμμα του Ριζοσπάστη αγωνιστή από την Κεφαλονιά Ηλία Ζερβού – Ιακωβάτου, βουλευτού, της Ιονίου Βουλής, που έστειλε στη γυναίκα του από το νησάκι Οθωνοί στα βόρεια της Κέρκυρας, όπου τον είχαν εξορίσει οι Άγγλοι).

Όσοι το χάλκεον χέρι

Βαρύ του φόβου αισθάνονται

Ζυγόν δουλείας άς έχωσι.

Θέλει αρετήν και τόλμην

Η Ελευθερία.

Το χέρι οπού προσφέρετε

ως προστασίας σημείον

εις ξένον έθνος έπνιξε

και πνίγει τους Λαούς σας

πάλε και ακόμα.

Και τώρα εις προστασίαν μας

Τα χέρια σας απλώνετε!

Τραβήξετέ τα οπίσω

Βλέπει ο Θεός και αστράπτει

Δια τους πανούργους.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ

 

Απ’ τα κόκκαλα βγαλμένη

Των Ελλήνων τα ιερά

Και σαν πρώτα ανδριωμένη

Χαίρε, ω χαίρε Ελευθεριά.

Εφωνάξανε ως τ’ αστέρια

Του Ιονίου τα νησιά

Και εσηκώσανε τα χέρια

Για να δείξουνε χαρά.

Μ’ όλον που είναι αλυσωμένα

Το καθένα τεχνικά

Και εις τι μέτωπο γραμμένο

Έχει: Ψ ε ύ τ ρ α Ε λ ε υ θ ε ρ ι ά.

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

Εφτάνησα βράχοι χρυσοί

του Ιονικού πελάγου,

θεία δύναμη σας ταίριασε

με τέχνη σοφού Μάγου,

όταν σεισμός εμέριασε

ξάφνου της γης τα στήθη

κι απ’ του νερού τα βύθη

βγήκατε στη ζωή.

Βενετοί, Γάλλοι, Βρεταννοί

σαν γύπες πεινασμένοι

τα σπλάχνα σου ξεσκίσανε,

αλλά και σκλαβωμένη

ποτέ δεν σ’ εκερδίσανε,

γιατί, Ομορφιά Νικήτρα,

της Μοίρας κυβερνήτρα

νικάς το Νικητή.

Ζακυνθινοί τραγουδιστές,

άξιοι Κεφαλονίτες

και Παξινοί καλόκαρδοι,

λεβέντες Λευκαδίτες,

Κορφιάτες ερωτόκαρδοι,

ναύτες Θιακοί, παρθένες

Κυθήριες – μαγεμένες

Κι’ ανήσυχες ψυχές…

Εφτά Νησιά, ποιος μυστικός

ρυθμός θα τραγουδήσει

τη δόξα σας? Αντίλαλος

αρχαίος ας ξαναζήσει,

να’ ναι σκοπός βαθύλαλος

σε Ονείρου Πολιτεία,

στην αιώνιαν αρμονία

σαν ύμνος Ορφικός.

ΜΑΡΙΝΟΣ ΣΙΓΟΥΡΟΣ

Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑ-ΛΗΣΤΗ ΝΟΔΑΡΟ

Υπάρχει σε λαϊκή μουσική το παρακάτω Δημοτικό τραγούδι που έως και σήμερα διατηρείται στα Δαμουλιανάτα και αναφέρεται στα πρόσωπα που προδώσανε τους αρχηγούς της Αγροτικής Επανάστασης της Σκάλας στην Αγγλική Αστυνομία: Τον Αθανάση το Γονή, το Χαραλαμπίτση, τον Πάρπα κ.α. Την πρώτη καταγραφή του τραγουδιού έκανε ο Ακαδημαϊκός Διονύσης Ζακυνθινός.

Να θελ’ αστράψει ο ουρανός

«Ναθελ’ αστράψει ο ουρανός και να βροντήσει η Δύση

Να’ θελε πέσει αστραπή τους έξη να τους ψήση,

Τον Αθανάση το Γονή και το Χαραλαμπίτση

Τον Παύλο τον πλατύστομο και τον Αντριελίτση.

Τον Πάρπα απαντήσανε, δεν τους καλημερίζει.

Ήτανε λίγο σύθαμπα δεν τους καλογνωρίζει.

-Πάμε, κουμπάρε, σπίτι μου να φαμε και να πιούμε

-Δεν θέλω το ψωμάκι σας και δεν το έχω χρεία

να λείπω από τα βάσανα κι από την αμαρτία.

Σύρτε να με προδώσετε, να πιάνετε παράδες,

γιατ’ είναι βαρυχειμωνιά να φτιάνετε γαμπάδες.

Όταν το αριβάρανε στου Κορωνιού τ’ αλώνι,

μικροί – μεγάλοι κλαίγανε, έκλαιγαν κι οι γειτόνοι,

Όταν τον αριβάρανε μεσ’ την Κοντογεννάδα

εχάραξ’ η Ανατολή κι εσήμανε η καμπάνα,

μα νεκρικάτα τη βαρούν σα νάταν πεθαμένοι.

Το Θοδωρή τσακώσανε και παν να τον κρεμάσουν.

Σκαλιά – σκαλιά τον πηγαίνουνε απάνω στο Μαρκάτο

μικροί μεγάλοι κλαίγανε που βλέπαν τέτοιο άττο

Ο Ρεσιντέης, το σκυλί, δεν άφηνε να κλαίνε

τις μαρτυρίες να πέφτουνε, για να τονέ κρεμάσουν

Στον μπάγκο – εκρεμάσανε το Θοδωρή το Βλάχο

κρεμάσανε και τον Παπά, που την ευχή του να’ χω.

………………………………………………………»

Γνωστό επίσης είναι και το άσμα του Λαϊκού Ριμναδόρου Μικέλη Δαυή – Μερτζάνη που έγραψε για τον απαγχονισμό του Παπα – Νοδάρου.

«Κρέμασαν τον Παπά –ληστή

Που την ευχή του να’ χω

Κρέμασαν το Νοδάρο μας

Και τον Παπά – Ζαπάντη

Όπως κρεμούν στα μαγαζιά

Τον έρμονε τον φάντε.

Κι αν τον Παπά κρεμάσανε

Και τον γνωστό τον Βλάχο

Εγώ εις τα τσαρούχια μου

Τους Άγγλους όλους γράφω».

Επίσης με αφορμή τον απαγχονισμό στο Μαρκάτο του Ληξουριού του Πρωτομάστορα της Αγροτικής Επανάστασης του 1848 στη Σκάλα, παπα-Γρηγόρη Νοδάρου, του αποκαλούμενου παπα-Ληστή, ο Πέτρος Σκαρλάτος μελοποίησε σε στίχους του Παναγή Σκαλτσούνη το «Με Μύρτα δεν εστόλισαν οι φίλοι μου το μνήμα».

Με μύρτα δεν εστόλισαν

οι φίλοι μου το μνήμα

είμαι αθώο θύμα

τυραννικής οργής

Ούτε παπάς δε μ’ έψαλλε

ούτε ήχησε η καμπάνα

ούτε έκλεισε η μάνα

τα μάτια του παιδιού.

Αλλά είναι προτιμότερο

του τάφου το σκοτάδι

παρά να ζω στον Άδη

τρομακτικής σκλαβιάς.

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΕΣ
Απ’ τη δάφνη π’ άφησε σ’ εμάς η αρετή σας

μ’ αυτή σας στεφανώνουμε στη σημερινή γιορτή σας

αστέρες που τη λάμψη σας ο χρόνος δεν θα σβήσει.

Η μνήμη σας πολύτιμη κι αθάνατη θα ζήση,

κι’ η τιμημένη σας Πατρίς, τη δάφνη εκείνη παίρνει

αιώνιο παράδειγμα στις γενεές να φέρνη.

Κι εσείς που ζήτ’ ελεύθεροι στον κόσμο Κεφαλλήνες

ευγνώμονες στου τόπου σας τις κορυφές εκείνες,

το μνήμα προσκυνήσετε του κάθε Ριζοσπάστη

που πάλεσε κι’ ενίκησε τον ισχυρό δυνάστη

κι’ εστόλισε δια χρυσής και φωτεινής σελίδος

την ιστορίαν της σεμνής κι’ ευάνδρου μας Πατρίδος.

21 Μαΐου 1914

Γ. ΜΟΛΦΕΤΑΣ

Πολλοί Κεφαλλονίτες ποιητές και συνθέτες έγραψαν και τόνισαν άσματα Ριζοσπαστικά που δυστυχώς στο μεγαλύτερο μέρος τους μένουν άγνωστα.

Αλλά καθώς δεν συμβιβάζεται το πυρ με το ύδωρ, η ζωή με το θάνατο, η δικαιοσύνη με την αδικία, η αλήθεια με το ψεύδος, η δουλεία με την ελευθερία, ούτω αδύνατον είναι να συνυπάρχωσι η ελευθεροτυπία με την υψηλή αστυνομία, η ελευθέρα βουλή με γερουσία διφυή, ανώμαλο και ετερογενή, με εκτελεστικό ανεύθυνο και ετεροκίνητο…. Κάτοικοι της Επτανήσου, εγέρθητε, εγέρθητε από τον πολυχρόνιο λήθαργό σας. Ήδη ο αγών περί πάντων!!

ΑΝΩΝΥΜΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

Είμαστε Έλληνες! Γιατί ποτέ δεν μας συμφέρει να χωριζόμαστε από το έθνος μας. Και όποιος δεν θέλει να μας εγνωρίζει για Έλληνες, ας έρθει και μάλιστα εις τα χωριά μας να μάθει ποια είναι η γλώσσα μας και τα ήθη μας και τι αξίζουμε εμείς οι χωριάτες.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΦΑΤΣΕΑΣ

Είμεθα εις εντελεστέραν άγνοιαν των του κόσμου… Ευρισκόμεθα εις φυσικόν και ηθικός βασανιστήριον… Ερρίφθημεν εις την έρημον σχεδόν μικράν νήσον…. Ως και οι στεναγμοί μας αυτοί πρέπει να πνίγωνται εις τα στήθη μας ή να αντιχώσι μόνον εις τους βράχους…. Να μη ταράξωμεν την κοινήν ησυχίαν. Να μη είμεθα πολέμιοι της Κυβερνήσεως. Να μη αναμιγνυώμεθα δι’ έν έτος εις τα της Κυβερνήσεως. Ας υποσχεθώμεν αυτά εν λόγωτιμής, θέλομεν απελευθερωθεί…. Απερρίψαμεν τας προτάσεις αυτάς και επροτιμήσαμεν να είμεθα εις τους ονύχας των Κερβέρων…. παρά να μολύνωμεν τον χαρακτήρα μας και να ζημιώσωμεν την πατρίδα μας….

ΓΡΑΜΜΑ ΕΞΟΡΙΣΤΩΝ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΩΝ

Τα πάντα ευτυχώς προμηνύουσι την προσεγγίζουσαν οριστικήν από προσώπου της γης εξαφάνισιν της τυραννίας και των τυράννων και την απελευθέρωσιν και την ανάπλασιν των υπό τα δεσμά της δουλείας πικρώς ήδη στεναζόντων λαών.

ΙΩΣΗΦ ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΥ

Κάθε μοσχοβολιά και κάθε χρώμα

Κάθε πουλιού κελάϊδημα ξυπνάει

Πόθο στα φυλλικάρδια μου κι’ ελπίδα.

Να σου φιλήσω τ’ Άγιο χώμα

Να ξαναϊδώ και το δικό σου Μάη

Όμορφή μου, καλή, γλυκειά πατρίδα.

ΛΟΡΕΝΤΖΟΣ ΜΑΒΙΛΗΣ

Το τραγούδι «Σ’ ένα Παπόρο μέσα», άγνωστου Επτανήσιου συνθέτη και ποιητή, αναφέρεται στο Μπαρκάρισμα των Αγωνιστών Ριζοσπαστών, που τους πήγαιναν οι Άγγλοι στην Κέρκυρα για να υποστούν την αγχόνη. Παρουσιάζεται δε το τραγούδι αυτό με διάφορες στιχουργικές και μικρομουσικές παραλλαγές στη Ζάκυνθο και την Κεφαλονιά.

Σ’ ένα Παπόρο μέσα

Σ’ ένα Παπόρο μέσα όλοι μέσα όλοι μέσα

σ’ ένα Παπόρο μέσα μας εμπαρκάρανε

γαλέτες παξιμάδια, γαλέτες παξιμάδια

γαλέτες παξιμάδια μας ετρατάρανε

Ζάκυνθος Κέρκυρα δεν θα σας ξαναδώ

Ζάκυνθος Κεφαλονιά δεν θα σας ξαναδώ

Κι’ ένας Κεφαλονίτης κι’ ένας Κεφαλονίτης

κι’ ένας Κεφαλονίτης αφ’ την Κεφαλονιά

τα ρούχα του γυρεύει τα ρούχα του γυρεύει

τα ρούχα του γυρεύει δεν τά’ βρε πουθενά.

Ζάκυνθος Κέρκυρα δεν θα σας ξαναδώ

Ζάκυνθος Κεφαλονιά δεν θα σας ξαναδώ.

Καπέλο κροκιδένιο καπέλο κροκιδένιο

καπέλο κροκιδένιο και στρίλινο βρακί

πιστόλα καλαμένια πιστόλα καλαμένια

πιστόλα καλαμένια και βέργινο σπαθί.

Ζάκυνθος Κέρκυρα δεν θα σας ξαναδώ

Ζάκυνθος Κεφαλονιά δεν θα σας ξαναδώ

Περνάμε από Λευκάδα περνάμε από Λευκάδα

περνάμε από Λευκάδα και έχει ξαστεριά

μα εμείς επιθυμούμε μα εμείς επιθυμούμε

μα εμείς επιθυμούμε γρήγορα Λευτεριά

Ζάκυνθος Κέρκυρα δεν θα σας ξαναδώ

Ζάκυνθος Κεφαλονιά δεν θα σας ξαναδώ

Στην Κέρκυρα μας πάνε στην Κέρκυρα μας πάνε

στην Κέρκυρα μας πάνε να μας δικάσουνε

μα εμείς θα τραγουδάμε μα εμείς θα τραγουδάμε

μα εμείς θα τραγουδάμε ώσπου να φτάσουμε

Ζάκυνθος Κέρκυρα δεν θα σας ξαναδώ

Ζάκυνθος Κεφαλονιά δεν θα σας ξαναδώ.

ΣΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ

Σηκωθήτε απ’ τους τάφους ήρωες του Ιονίου

και γιορτάστε ανάμεσά μας τη γιορτή της Λευτεριάς

και σεις σάλπιγγες ηχήστε σαν τη μέρα του Μαΐου

π’ όλοι επαναστατήσαν κι εχθροί γίναν της σκλαβιάς…

Λόγχες φονικές κι αγχόνες θέριζαν τα παλικάρια

κι ο ανθός της Επτανήσου θάφτηκε βαθιά στη γη,

Και στη μνήμη τους αξίζουν δάφνης δροσερά κλωνάρια

αφού το αχνιστό τους αίμα έφερε τη ροδαυγή.

Κι’ οι ψυχές του Μομφεράτου, του Ζερβού , του Ιακωβάτου

του Τυπάλδου, του Παϊζη, ας ντυθούν στα γιορτινά

κι’ οι εχθροί μας ας λουφάξουν όπως τότε στη… φωλιά τους

γιατί Λευτεριάς ο σπόρος μύριους ήρωες γεννά.

Κι’ οι φτερούγες της Μανούλας άνοιξαν με καλωσύνη

Να κουρνιάσουν στη σκιά της τα ταλαίπωρα παιδιά

Και απανεμιά να βρούνε μεσ’ τη δόλια Ρωμιοσύνη

διαλαλώντας πέρα ως πέρα… κάτω η βάρβαρη σκλαβιά.

Κάλλιο Μάνα μας Ελλάδα στα φτωχά χαμόσπιτά σου

παρά θυρεοί και πύργοι στέμματα και θησαυροί,

γιατί αίμα πουν’ στις φλέβες είναι στάλες της καρδιάς σου

όσο κι’ αν στο παζαρεύουν κάθε τόσο οι σκληροί.

Αλτ! στον βάρβαρο δυνάστη, φθάνει στην ωμή τη βία,

μαστιγώσεις και κρεμάλες ας γραφτούνε στο χαρτί

και στα κάστρα ας κυματίσει η γαλανόλευκη η θεία

αφού η Ένωσις των Νήσων είναι Ανάστασης γιορτή.

Ένα εύγε ανήκει σ’ όλους και σε όλα τα Νησιά μας

Ζάκυνθο, Κέρκυρα, Λευκάδα ξακουστή Κεφαλονιά,

Κύθηρα, Παξοί και Ιθάκη τα αδέλφια τα μικρά μας

Που σαν φάροι ολοφωτίζουν κάθε σκοτεινή γωνιά

Εκατό χρόνια και πλέον απ’ της Άνοιξης τη μέρα

Ριζοσπάστες – Λαός – Κλήρος γίνανε μια ψυχή

Και προτάξανε τα στήθη στου βαρβάρου τη φοβέρα

Κι είπαν όλοι μ’ ένα στόμα: «Ζήτω η Ένωσις!»

Μα βόλια , δέχτηκαν σαν τη βροχή!

Ένα δάκρυ τα’ άγιο χώμα που σας σκέπασε ας βρέξει

Κι άσβεστη ας συντροφεύει η θύμισή μας τις μορφές!

Κι η μητέρα η Ελλάδα, στους βοριάδες ας αντέξει,

Τι κι’ αν τη σφυροκοπάνε καταιγίδες κι’ αστραπές!

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΡΟΓΚΑΚΟΥ – ΜΑΡΚΟΥΛΑΤΟΥ

Απαγορεύεται ρητά η οποιαδήποτε χρήση, αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, φόρτωση (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά ή περιληπτικά του περιεχομένου του δικτυακού τόπου και των υπηρεσιών που προσφέρονται σε αυτό, χωρίς την προηγούμενη άδειά εκπροσώπου της Ιστοσελίδας (portoni.gr). Δείτε τους Όρους Χρήσεις